من عملهم كل يوم قيراط الا كلب صيد او كلب حرث او كلب غنم » . يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ - سعيد جبير گفت : اين آيت در شأن عدى بن حاتم و زيد بن المهلهل آمد ، كه گفتند : يا رسول اللَّه انا نصيد بالكلاب و البزاة ، فمنه ما ندرك ذكاته ، و منه ما يقتل ، فلا ندرك ذكاته ، و قد حرّم اللَّه الميتة ، فما ذا يحل لنا ؟ » گفتند : يا رسول اللَّه ! پيوسته شكار كنيم بسگان و بازان ، و صيدى كه درافتد ، باشد كه زنده يابيم و بدست خويش چنان كه شرع فرموده كشيم ، و باشد كه كشته يابيم ، و بذكوة نرسد ، و معلوم آنست كه رب العزّة مردار حرام كرده ، اكنون حلال از آن كدام است ، و حرام كدام ؟ رب العالمين بجواب ايشان اين آيت فرستاد : يَسْئَلُونَكَ ما ذا أُحِلَّ لَهُمْ قُلْ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّباتُ - اى رسول من ! ايشان را جواب ده كه هر چه طيبات است شما را حلال است ، و طيبات آنست كه تحريم آن در كتاب و سنت نيامده است ، و عرب آن را پاك دارد . هر چه بعرف و عادت عرب پاك است ، و عرب آن را خورند از طيبات است ، و هر چه بعرف و عادت ايشان پاك نيست و نخورند از خبائث است ، و رب العزه ميگويد : وَ يُحِلُّ لَهُمُ الطَّيِّباتِ وَ يُحَرِّمُ عَلَيْهِمُ الْخَبائِثَ . شتر و گاو و گوسفند و خرگور و اسب و آهو و گاو دشتى و خرگوش و روباه و كفتار و سوسمار ، كه عرب خورند ، و يربوع و قنفذ و چرز ( 1 ) و ملخ ، اين همه از طيبات است كه عرب آن را صيد كنند و خورند ، و نصوص بدان آمده است . وَ ما عَلَّمْتُمْ مِنَ الْجَوارِحِ - يعنى : و صيد ما علمتم من الجوارح ، هر چه صيد كند از ددان و پرندگان ، آن را جوارح گويند يعنى كواسب ، و جوارح آدمى از آن نام

--> 1 - پرنده‌ايست كه او را بچرغ و باز و امثال آن شكار كنند ، و به عربى حبارى گويند و تركان توغدرى ( برهان قاطع ) .